Światowe Dziedzictwo UNESCO

Ze względu na zmiany i zniszczenia, jakie niesie ewolucja społeczna i gospodarcza uznano, że dziedzictwo kulturowe i przyrodnicze jest coraz bardziej zagrożone. W celu zapobieżenia tej tendencji opracowano Konwencję w sprawie ochrony Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Naturalnego, która została przyjęta przez Konferencję Generalną UNESCO w 1972 r. Polska ratyfikowała Konwencję w 1976 r., jako jedno z pierwszych państw. Konwencja jest umową międzynarodową określającą obowiązki Państw – Stron i instrumentem współpracy międzynarodowej. Do Konwencji Światowego Dziedzictwa UNESCO przystąpiło 186 państw /stan na 16 kwietnia 2009 r./, w związku z tym jest to umowa międzynarodowa o globalnym zasięgu i jednocześnie jedna z najlepiej rozpoznawalnych inicjatyw UNESCO.

Szczególna opieka, którą miejscom na swoim terytorium mają zapewnić Państwa – Strony Konwencji ma je chronić przed utratą wyjątkowej uniwersalnej wartości i umożliwić ich zachowanie w możliwie niezmienionej postaci dla przyszłych pokoleń. Uznanie przez społeczność międzynarodową istnienia dziedzictwa wspólnego dla całej ludzkości stanowi istotę Konwencji, zaś jej oryginalność polega na połączeniu pojęć kultury i przyrody. Tożsamość kulturowa narodów i społeczności kształtuje się bowiem w określonym środowisku naturalnym, a krajobraz często jest inspiracją do tworzenia dzieł architektury. Wreszcie zachowane w stanie pierwotnym zespoły przyrodnicze to świadectwa warunków, w jakich powstawała nasza cywilizacja. Stąd na Liście Światowego Dziedzictwa znajdują się zarówno zabytki architektury i urbanistyki, jak i pomniki przyrody lub formacje geologiczne i ekosystemy, a także krajobrazy kulturowe – wspólne dzieła człowieka i przyrody.

W ramach Konwencji tworzona jest Lista Światowego Dziedzictwa. Jest to lista otwarta, aktualizowana każdego roku. Wniosek o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa składa Państwo, na terytorium którego znajduje się dane miejsce, decyzję o wpisie podejmuje Komitet Światowego Dziedzictwa po zasięgnięciu opinii ICOMOS lub IUCN. Obecnie (grudzień 2009 r.) na Liście Światowego Dziedzictwa znajduje się 890 miejsc.

Organy wykonawcze Konwencji Światowego Dziedzictwa:

I. Zgromadzenie Ogólne Państw Stron Konwencji Światowego Dziedzictwa
Zgromadzenie wszystkich państw które przystąpiły do Konwencji. Spotkania odbywają się raz na dwa lata w trakcie Konferencji Generalnej UNESCO. Zgromadzenie Ogólne decyduje o wysokości składek na Fundusz Światowego Dziedzictwa oraz wybiera członków Komitetu Światowego Dziedzictwa.

II. Komitet Światowego Dziedzictwa
Komitet Światowego Dziedzictwa składa się z przedstawicieli 21 krajów, wybieranych na okres do 6 lat. Komitet podejmuje decyzje dotyczące ogólnej polityki i zasad realizacji Konwencji Światowego Dziedzictwa. W trakcie dorocznych sesji decyduje o wpisaniu miejsca na Listę Światowego Dziedzictwa, umieszczeniu na Liście Światowego Dziedzictwa w Zagrożeniu lub skreśleniu z tych list.

Organizacje doradcze Komitetu Światowego Dziedzictwa:

I. Międzynarodowa Rada Ochrony Zabytków (ICOMOS)

II. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN)

III. Międzynarodowy Ośrodek Studiów nad Ochroną i Konserwacją Dziedzictwa Kulturowego (ICCROM)


Centrum Światowego Dziedzictwa

Centrum Światowego Dziedzictwa, powołane w 1992 r., jest punktem centralnym i koordynatorem UNESCO we wszystkich kwestiach związanych ze Światowym Dziedzictwem. Centrum funkcjonuje jak Sekretariat Komitetu Światowego Dziedzictwa oraz tworzy część Sektora Kulturowego UNESCO.

Nadrzędną funkcją Centrum Światowego Dziedzictwa jest zapewnienie bieżącego zarządzania Konwencją. Centrum wspiera Komitet Światowego Dziedzictwa, głównie poprzez organizowanie statutowych posiedzeń Komitetu, jak również poprzez realizację zadań w porozumieniu z nim i przy współpracy z Państwami Stronami oraz Organizacjami Doradczymi. Zapewnia również międzynarodową pomoc udzielaną w ramach Funduszu Światowego Dziedzictwa.

Centrum doradza Państwom Stronom w procesie przygotowywania Listy Wstępnej oraz nominacji miejsc do wpisania na Listę Światowego Dziedzictwa, jak również zapewnia przekazanie ich potwierdzeń, wpisów i archiwizacji do ICOMOS i/lub IUCN. Ponadto Centrum koordynuje badania i szereg działań związanych z Globalną Strategią, mających na celu tworzenie zrównoważonej, reprezentatywnej i wiarygodnej Listy Światowego Dziedzictwa. Centrum koordynuje tworzenie Raportów Okresowych oraz sporządzanie raportów n/t stanu zachowania miejsc Światowego Dziedzictwa, a także organizuje podejmowanie działań ratowniczych, w momencie zagrożenia danego miejsca. Centrum oraz aktualizuje Listę Światowego Dziedzictwa i bazę danych.

Centrum Światowego Dziedzictwa organizuje seminaria i warsztaty, przygotowuje i rozpowszechnia materiały ogólnoinformacyjne oraz specjalistyczne dotyczące Światowego Dziedzictwa i jego ochrony. Jest też administratorem strony internetowej Światowego Dziedzictwa (http://whc.unesco.org).

---